Tìm việc sau tốt nghiệp: Cẩm nang dành cho du học sinh Việt Nam

Tìm việc sau tốt nghiệp không phải là việc chỉ bắt đầu trong năm cuối đại học. Với du học sinh, cơ hội nghề nghiệp được xây dựng từ việc chọn ngành, chọn trường, tích lũy kinh nghiệm đến phát triển quan hệ nghề nghiệp trong suốt quá trình học.

Một tấm bằng quốc tế có thể mở ra nhiều cánh cửa. Tuy nhiên, bằng cấp không tự động chuyển thành một công việc tốt. Sinh viên cần chủ động chuẩn bị để nhà tuyển dụng nhìn thấy năng lực và giá trị của mình.

Career Fair cho thấy điều gì về một trường đại học?

Trong một thông báo về ngày hội nghề nghiệp, University of Hartford cho biết sự kiện có hơn 100 đối tác tham dự. Thành phần gồm doanh nghiệp, tổ chức phi lợi nhuận, cơ quan chính phủ, doanh nghiệp khởi nghiệp và mạng lưới cựu sinh viên.

Sinh viên có thể gặp nhà tuyển dụng, giới thiệu résumé và tìm hiểu cơ hội việc làm. Trước sự kiện, Career Center còn tổ chức các buổi hướng dẫn giúp sinh viên chuẩn bị.

Chi tiết này cho thấy một yếu tố quan trọng khi chọn trường: Trường hỗ trợ sinh viên bước vào thị trường lao động như thế nào?

Bên cạnh ranking, học phí và học bổng, phụ huynh nên tìm hiểu:

Trường có trung tâm phát triển nghề nghiệp không?
Career Fair được tổ chức bao nhiêu lần mỗi năm?
Những doanh nghiệp nào thường tuyển sinh viên của trường?
Chương trình có internship, co-op hoặc dự án thực tế không?
Sinh viên quốc tế được hỗ trợ riêng như thế nào?
Cựu sinh viên đang làm việc trong những lĩnh vực nào?

1. Xác định mục tiêu nghề nghiệp từ sớm

Không phải học sinh nào cũng biết chính xác nghề nghiệp tương lai ngay khi nhập học. Tuy nhiên, sinh viên nên sớm xác định một vài hướng đi phù hợp.

Hãy bắt đầu bằng ba câu hỏi:

Tôi muốn giải quyết vấn đề gì?
Tôi có thế mạnh nào?
Thị trường đang cần những năng lực nào?

Mục tiêu nghề nghiệp càng rõ, sinh viên càng dễ chọn môn học, hoạt động ngoại khóa và kinh nghiệm thực tập phù hợp.

Nếu chưa chắc chắn, hãy trao đổi với cố vấn học tập và chuyên viên hướng nghiệp. Các bài đánh giá sở thích, năng lực và tính cách cũng có thể giúp thu hẹp lựa chọn.

2. Sử dụng Career Center ngay từ năm nhất

Nhiều sinh viên chỉ đến Career Center khi sắp tốt nghiệp. Đây là một sự lãng phí lớn.

Career Center có thể hỗ trợ:

Khám phá nghề nghiệp phù hợp;
Chỉnh sửa résumé và cover letter;
Xây dựng hồ sơ LinkedIn;
Luyện phỏng vấn;
Tìm internship hoặc công việc trong trường;
Kết nối với doanh nghiệp và cựu sinh viên;
Chuẩn bị cho Career Fair.

Sinh viên năm nhất chưa cần có một hồ sơ hoàn hảo. Điều quan trọng là biết mình đang thiếu gì và xây dựng dần qua từng năm.

3. Tham dự Career Fair trước khi cần xin việc

Career Fair không chỉ dành cho sinh viên năm cuối.

Sinh viên năm nhất và năm hai có thể tham dự để quan sát nhà tuyển dụng, tìm hiểu yêu cầu công việc và luyện cách giới thiệu bản thân.

Trước sự kiện, sinh viên nên:

Nghiên cứu danh sách doanh nghiệp tham dự;
Chọn từ 5 đến 10 đơn vị muốn tiếp cận;
Chuẩn bị résumé ngắn gọn;
Luyện phần giới thiệu bản thân;
Chuẩn bị câu hỏi cụ thể;
Ăn mặc phù hợp;
Xin thông tin liên hệ và gửi lời cảm ơn sau sự kiện.

Không nên đi quanh các gian hàng chỉ để nhận quà. Mỗi cuộc trò chuyện nên giúp sinh viên hiểu thêm về một ngành nghề hoặc tạo ra một kết nối mới.

4. Tích lũy kinh nghiệm trước khi tốt nghiệp

Một trong những rào cản lớn nhất khi tìm việc là: doanh nghiệp yêu cầu kinh nghiệm, nhưng sinh viên chưa từng đi làm.

Kinh nghiệm không nhất thiết phải bắt đầu bằng một kỳ thực tập tại tập đoàn lớn. Sinh viên có thể xây dựng hồ sơ từ:

Công việc bán thời gian;
Việc làm trong trường;
Hoạt động tình nguyện;
Câu lạc bộ sinh viên;
Dự án học thuật;
Nghiên cứu cùng giảng viên;
Cuộc thi chuyên ngành;
Internship hoặc co-op;
Dự án cá nhân.

Điều quan trọng không chỉ là tên hoạt động. Sinh viên phải trình bày được mình đã đảm nhiệm vai trò gì, giải quyết vấn đề nào và tạo ra kết quả gì.

Nhà tuyển dụng không chỉ hỏi: “Bạn đã học gì?” Họ còn muốn biết: “Bạn đã làm được gì từ những điều đã học?”

5. Xây dựng résumé theo thành tích

Một résumé tốt không phải là bản liệt kê mọi hoạt động từng tham gia. Nó cần cho thấy mức độ phù hợp với vị trí ứng tuyển.

Thay vì viết:

“Tham gia hỗ trợ truyền thông cho câu lạc bộ.”

Sinh viên có thể trình bày cụ thể hơn:

“Lập kế hoạch và thực hiện nội dung truyền thông cho ba sự kiện, giúp tăng lượng người đăng ký tham dự.”

Nếu có số liệu đáng tin cậy, hãy sử dụng số liệu. Nhà tuyển dụng dễ đánh giá năng lực hơn khi kết quả được mô tả rõ ràng.

Mỗi vị trí ứng tuyển có thể cần một phiên bản résumé khác nhau. Không nên sử dụng một hồ sơ duy nhất cho tất cả công việc.

6. Rèn giao tiếp nghề nghiệp bằng tiếng Anh

IELTS hoặc TOEFL đánh giá năng lực tiếng Anh trong một số bối cảnh học thuật. Tuy nhiên, nhà tuyển dụng còn quan tâm đến khả năng giao tiếp trong môi trường làm việc.

Du học sinh cần luyện:

Giới thiệu bản thân ngắn gọn;
Trình bày kinh nghiệm;
Đặt câu hỏi phù hợp;
Viết email chuyên nghiệp;
Tham gia họp nhóm;
Giải thích một vấn đề phức tạp;
Phản hồi khi có bất đồng;
Phỏng vấn bằng tiếng Anh.

Hãy chuẩn bị phần giới thiệu trong khoảng 30–60 giây. Nội dung nên trả lời bốn câu hỏi: Bạn là ai? Bạn đang học gì? Bạn quan tâm lĩnh vực nào? Bạn có thể mang lại giá trị gì?

7. Xây dựng mạng lưới nghề nghiệp

Networking không phải là nhờ người quen xin việc hộ. Đó là quá trình xây dựng những mối quan hệ dựa trên sự học hỏi và tin cậy.

Sinh viên có thể bắt đầu từ:

Giảng viên;
Cố vấn học tập;
Cựu sinh viên;
Bạn học;
Người hướng dẫn thực tập;
Chuyên gia trong ngành;
Nhà tuyển dụng từng gặp tại Career Fair.

Sau mỗi cuộc gặp, nên kết nối trên LinkedIn bằng một lời nhắn ngắn. Sinh viên cũng có thể hỏi về kinh nghiệm nghề nghiệp hoặc xin một cuộc trao đổi thông tin.

Một lời giới thiệu thường xuất hiện sau khi người khác đã nhìn thấy năng lực, thái độ và sự nghiêm túc của ứng viên.

8. Hiểu quy định làm việc của sinh viên quốc tế

Quyền làm việc của du học sinh khác nhau theo từng quốc gia, loại thị thực và chương trình học.

Sinh viên cần tìm hiểu:

Điều kiện làm việc trong thời gian học;
Quy định về internship hoặc co-op;
Giấy phép làm việc sau tốt nghiệp;
Yêu cầu công việc liên quan đến ngành học;
Thời hạn nộp hồ sơ;
Nghĩa vụ báo cáo với trường hoặc cơ quan quản lý;
Khả năng doanh nghiệp hỗ trợ thị thực dài hạn.

Tại Mỹ, sinh viên cần trao đổi với bộ phận phụ trách sinh viên quốc tế về CPT, OPT và các điều kiện liên quan. Không nên chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền miệng hoặc thông tin trên mạng xã hội.

Quy định có thể thay đổi. Sinh viên nên kiểm tra nguồn chính thức trước khi nhận việc hoặc ký hợp đồng.

9. Đừng chỉ tìm việc qua một kênh

Du học sinh nên kết hợp nhiều nguồn:

Cổng tuyển dụng nội bộ của trường;
Career Center;
Career Fair;
Website chính thức của doanh nghiệp;
LinkedIn;
Giảng viên và cựu sinh viên;
Hiệp hội nghề nghiệp;
Hội thảo chuyên ngành;
Mạng lưới từ internship hoặc co-op.

Ứng tuyển hàng loạt nhưng không điều chỉnh hồ sơ thường kém hiệu quả. Một danh sách mục tiêu rõ ràng và hồ sơ phù hợp sẽ có giá trị hơn.

Sinh viên nên theo dõi từng đơn ứng tuyển bằng bảng riêng. Hãy ghi lại vị trí, thời hạn, người liên hệ và kết quả từng vòng.

Lộ trình chuẩn bị qua bốn năm đại học

Năm nhất: Khám phá

Tìm hiểu các hướng nghề nghiệp;
Sử dụng Career Center;
Tham gia câu lạc bộ;
Tạo résumé và LinkedIn;
Tham dự Career Fair để quan sát.

Năm hai: Xây nền tảng

Chọn môn học phù hợp;
Tham gia dự án;
Tìm công việc trong trường;
Bắt đầu networking;
Ứng tuyển internship đầu tiên.

Năm ba: Tích lũy kinh nghiệm

Hoàn thành internship hoặc co-op;
Xây dựng portfolio;
Xin phản hồi từ người hướng dẫn;
Mở rộng quan hệ trong ngành;
Tìm hiểu doanh nghiệp mục tiêu.

Năm cuối: Chuyển sang thị trường lao động

Hoàn thiện résumé;
Luyện phỏng vấn;
Kiểm tra điều kiện làm việc;
Ứng tuyển có chiến lược;
Duy trì liên hệ với nhà tuyển dụng và cựu sinh viên.

Chọn trường để học hay chọn môi trường để phát triển sự nghiệp?

Câu trả lời nên là cả hai.

Một trường phù hợp không chỉ có chương trình đào tạo tốt. Trường còn cần giúp sinh viên tiếp cận doanh nghiệp, trải nghiệm thực tế và chuẩn bị kỹ năng nghề nghiệp.

Khi đánh giá một trường, phụ huynh không nên chỉ hỏi:

“Trường xếp hạng bao nhiêu?”

Hãy hỏi thêm:

“Sau bốn năm, con sẽ có kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng và mạng lưới nào để bước vào thị trường lao động?”

Tìm việc sau tốt nghiệp không bắt đầu vào ngày nhận bằng. Cơ hội được tạo nên từ từng lựa chọn trong suốt những năm đại học.

APLUS đồng hành cùng học sinh từ khám phá bản thân, lựa chọn ngành học, chọn trường đến xây dựng lộ trình học tập và nghề nghiệp phù hợp.

APLUS – YOUR GLOBAL PASS
Go Global. Start Here.